Pluribus Dizisi İncelemesi | Mutluluk Virüsü ve Kolektif Huzur

Pluribus evrenine dair bir illüstratif yorumu.

2025’te Breakind Bad ve Better Call Saul gibi yapımlarla tanınan Vince Gilligan’ın yaratıcısı ve yönetmenliğini üstlendiği Pluribus’un 1 sezonunu geride bıraktık.

Peki nasıl bulduk?

Benim çevremde birden yankı buldu heyecanla başladım ve her hafta yeni bölümün gelmesini beklemek can sıkıcı olsa da sezonu tamamladım. Ama kafam biraz karıştı.

Eleştirilere baktığımda dizinin temposunu yavaş ve durağan bulanlardan tutun düşündürücü, yenilikçi ve çok yaratıcı olduğu konusunda birbirinden farklı birçok yorumla karşılaştım.

Ben ise salgınla gelen, kolektif yaşamı sürdüren topluluğun yüzlerinde beliren gülümseme üzerine biraz takıldım.

Salgın ile birlikte, tüm dünyanın kollektif yaşam tarzını içselleştirmesi benim ilgimi odağımı daha çok çekti ama bazı terslikler de vardı.

İnsanların bir arada, barış içinde ve ekosistemi koruyarak yaşaması, bireylerin kaynakları, emeği ve mekanı ortaklaşa kullandığını görmek çok heyecanlandırdı.

Refah bir yaşam, mutluluk, biz bilinci…

Aradığımız "ortak yaşam ideali" işte bu.

Ve evet, mümkün dedim.

Her hafta gelen bölümlerle bir terslik var diyerek rahatsızlığım da arttı.

Peki terslikler neydi?

Komünist yaşamı izleyicilere hissettiren Gilligan biraz bekleyin demeyi geciktirmedi. İnsanların birbirlerinden ayrılmaz tek bir bütün olduğunu hissettikçe kavramlar arasında boğuldum.

Birlik bilinci mi, kolektif zihin mi?

Her şeyin birbirine görünmez bağlarla bağlı olduğu ve özünde "tek" bir bütünü oluşturduğu anlayışla “biz” çıkıyordu. Dizide de kişilerin biz diyerek konuşması hepimizin epey dikkatini çekti. Bu tanımlamaya baktığımda birlik bilinci ile karşılaştım.

Birlik bilinci,

"Gerçeği hissettiğiniz varlık halidir. Egonun görmekten hoşlandığı gerçeği değil, varoluşunuzun ve evrenin özünü görmeye ve hissetmeye başlarsınız. Birlik bilinci, ayrılık illüzyonlarının olmadığı bir varlık halidir. Var olan her şeyle birleştiğinizi hissedersiniz."

Ancak bu bilinç insanı tek tipleştirmez. Birlik bilinci insanı kurduğu derin empatiyle, farkındalıkla gelen, daha duyarlı bir birey haline dönüştürür. Kişilerin benliğini yitirmeden biz olmasıyla ilgilidir. Dizide ise ben diye bir kavram kalmamıştı.

Bu virüsle birlikte bireysel düşüncenin bittiği, herkesin bir sisteme bağlı tek bir beyin gibi hareket ettiğini gördük. Dizideki bu yapı ise kolektif zihin kavramına götürdü.

Kollektif zihin,

"Bireysel düşünce sınırlarının ortadan kalktığı ve herkesin tek bir merkezden yönetiliyormuşçasına aynı şeyi düşündüğü, hissettiği yapı."

İnsanlar artık kendi kararlarını vermediği, bir ağın parçası olarak sanki hisleri yokmuşçasına robotik bir halde yaşamlarını sürdürüyordu.

Kolektif zihin neden bu kadar cazip geliyordu?

Ancak dizide kolektif zihin ile

• yalnızlığın azaldığı,
• çatışmanın bittiği,
• şiddetin yok olduğu,
•  insanların birbirini anladığı
•  acının paylaşılmasıyla acının hafiflediği,

tüketim ve ekosistem noktalarına dahi değindiğini gördük.

Kollektif yaşam güzellemesi ile aklımı karıştırsa da elbet beklediğim komünist hayat, kollektif zihinle birlikte düşünülemezdi.

Bu da beni kolektivite kavramına götürdü.

Kolektivite: “biz” derken “ben'i" unutmamak

“Bireyin kendi özgünlüğünü ve iradesini koruyarak ortak bir yaşamı, amacı veya kaderi paylaşmasıdır.”

İnsanlar bir araya gelip birlikte üretip, çoğalttığı ve tükettiği ama her birinin yeteneğinin, karakterinin ve renginin farklı olduğu sistem. Biz" diyen ama "Ben" olduğunu unutmayan bireylerden oluşacaktı.

Kavramlar aynı potaya girmiş, birbirine geçmişti. Bu sefer manipüle edilen kavramlardı. Sanki her birinden, farklı bir kesiti alınıp birleştirilmişti.

13 kişi ve rahatsızlığım

Virüsten etkilenmeyen 13 kişi ise özgürlüklerini koruyan bireycilik anlayışıyla devam etmenin önemini vurgulamaları beni rahatsız etti.

13 kişinin "özgürlük" adı altında seçtiği şeyler neydi? 

Kolektif yaşamı güzellerken neden kolektif zihinle duyduğumuz sisteme güven zedeleniyordu?

Salgından bir şekilde etkilenmeyen 13 kişi "gerçek insan" olmalarıyla karşımıza çıkıyordu. Duygu ve düşünceleriyle ön planda olup bazen bencil, kaba ya da haz düşkünü olarak gördük. Carol Sturka (Aşk romanı yazarı), Koumba Diabaté (Hedonist erkek- playboy) ve Laxmi (Çocuğu olan ve Carol’le tartışan kişi) gibi.

Ama nihayetinde düşünebilen, kararlarını verebilen, irade sahibi olmalarıyla kahramanlaşıyorlardı. Gilligan yarattığı dünyada, uyumlu, barışçıl ama robotik bir toplum üyesi olmak mı yoksa özgür ama kaotik bireyler mi? sorusuyla karşılaştrıdı izleyicileri.

Üçüncü yol mümkün mü?

Carol’un dünyayı kurtarmak için çabasını ve heyecanını izlerken "kurtarılması gereken dünya" çıkartmasını düşündüren Gilligan, başarılı şekilde manipüle ettiği kavramlardan olduğu ortada.

Dizinin bize bir 'virüs' gibi sunduğu o iç içe geçmiş sistem aslında bizim kendi irademizle ulaşmamız gereken nokta.

Kollektif yaşamla gelen ama birlik bilinci ya da kolektivite değil kolektif zihin yapısıyla karşılaşıyoruz.

Carol’un fazla doz uygulayarak Zosia’yı uyuşturması ile dünyayı kurtarmanın mümkün olduğu çıkarımını yapabiliyoruz. Enfekte olanlar (biz), davranışıyla ileri giden Carol’a mesafe koyarak ve kendilerinden mahrum bırakarak ama ihtiyaçlarına yardımcı olacakları şekilde uzaklaşıyorlar.

Carol’un davranışını rahatsız edici buluyorum çünkü karşısında kendilerini “biz” diye tanımlayanlarda bir canlıydı.

İzole şekilde kalan Carol, geri dönüşüm kutularında yığınlarca süt paketlerini keşfetmesi ve bu durumun peşine düşmesiyle;

bağışık bireylerin kriz yaşamasıyla ya da başka bir etken sonucu ölen insanları bir soğutma deposunda parçalar halinde saklamalarını hatta onları toz hale getirerek süt kartonlarında tükettiklerini çözümlemesiyle yamyamlıklarını ortaya çıkarıyor.

Dünyayı kurtarmak

İzleyicilere bu enfekte olanların ne denli tehlikeli olduğunu, dünyayı kurtarmamızın önemi tekrar hatırlatılıyor.

Carol, diğerlerini uyarmak istediğinde ise şu mesajla karşılaşıyor.

Canlıları kasten öldüremediklerini, zarar veremediklerini ve müdahale edemediklerini yani yiyebileceklerinin kısıtlı olduğunu hatta canlı olan her şeyi bitkileri dahi yiyemediklerini söylüyorlardı.

“Buğday, mısır ya da pirinç hasadı yapamayız. Ağaçtan elma koparamayız, bir elma düştüğünde tabii ki onu yer ve minnet ederiz. Bulduğumuz tüm düşmüş meyveleri toplarız. Başta inekler olmak üzere hala sağılması gereken milyarlarca evcil hayvan var ayrıca birleşmemizden önce imal edilmiş milyonlarca ton hazır yiyecek var. Yaşadığımız kalori eksikliğini telafi etmek için önlemler almalıydık.” diyor.

Raf ömrü uzun bu sıvının içinde sadece İKP’nin (insan kanaklı protein) olmadığı özellikle bozulma tehlikesi olan yiyecek stoklarını tükettiklerini ve yerel duruma göre reçetenin değiştiğini dile getiriyorlar. Her kutuda %8-12 arasında İKP bulunduğunu, kaynağında her gün 100 bin insanın doğal sebepler ve kazalar sonucu öldüğünü, ziyan olmaması adına bu insan kalıntılarını -tercih etmemelerine rağmen- kullandıklarını dile getiriyorlardı.

Ekolojik zorunluluk ve etik

Ölen insanları protein kaynağı olarak tüketmeleri ve bunu ekolojik zorunluluk olarak gerekçelendirmeleri rahatsız edici mi?

Bence hayır, ekolojiyi korumak adına "ziyan olacak insan bedenini" kaynağa dönüştürmek neden kötü olsun?

Pek tabii etik açıdan sesler yükseliyor…

Kantçı açıdan, insan araç değil amaçtır. Burada araç-laştırılan insan bedeni, etik problemdir.

Faydacı bakışla kaynaklar daha az tüketiliyorsa, ekosistem korunuyorsa ve açlık engelleniyorsa daha kabul edilebilir.

Enfekte olanlar bireysel bedeni kolektif kaynak haline getiriyor ve ekosisteme entegre ediyor.

Bu modern kapitalist sistemin insan merkezci düşüncesine ters buradan da insan bedeninin yenmesi bizi neden daha fazla rahatsız ediyor da hayvan eti yemek etmiyor?

Ekolojiyi korumak adına insan bedenini kaynağa dönüştürmek, insan bedeninin kutsallığının kaybolması mı anlamına mı geliyor?

Belki de İnsanı ayrıcalıklı görme anlayışımızdan dolayı kabul edemeyişimizdir.

Etik açıdan rıza almanın önemi de vurgulanıyor. Ahlaki değer, türden değil acı çekebilme kapasitesinden geliyorsa insan da hayvan da acı çekiyorsa bir tarafı ayrıcalıklı görmek tutarsızlıktır.

Enfekte olanların beslenme şekilleri yaptığı tanımlamaya göre Frutaryen (meyveci) olarak tanımlanmaktadır.

"Beslenmesinin çok büyük bir kısmını sadece bitkinin yaşamına son vermeyen bölümlerinden (meyveler, yemişler ve tohumlar) karşılayan kişilerdir. Örneğin bir havucu kökünden söküp öldürdüğü için yemezler, ancak ağaçtan düşen elmayı yerler."

Ama koşullar doğrultusunda tercih etmedikleri bir beslenme şekline de evrildiğini görüyoruz.

İkilik

Dizinin bizi içine çektiği, bir çok kavram çelişkileri peşimizde.

Peki kendimi bir tarafa yakın hissetmek mi yoksa  hissetmemek mi? Kavramların manipüle edilmesiyle gerçeklikten uzaklaşmak, anlamların kendi hayatımız için değişmesinden endişe duyuyorum diğer sezonlarda karşılaşacağımız ikilikler (Dualizm) neler olacak?

Karşımıza nasıl bir otorite, iktidar, beyin çıkacak.

Bir de unutmadan

Üçüncü yolda mümkün demek istiyorum insanın kendi rengini benliğini kaybetmeden bir bütün oluşturacağını inanıyorum.

Eğer bu yazı sana bir şey hissettirdiyse, benzer yazıları ve düşüncelerimi Instagram’da paylaşıyorum 🌿

✔ @vegfootprints