Saraybosna Gezi Rehberi: Gezilecek Yerler, Mostar ve Vegan Deneyim

Bosna Yolculuğu: Mostar ve Saraybosna rotası

🌨️ Saraybosna Kış Tatili

Kredi kartlarına güvenerek yapılan tatillerden birine hoş geldiniz.

Bu sefer yolculuğumuz: Sarejevo yani bizim bildiğimiz adıyla Saraybosna.

“Vizemiz yoksa pasaportumuz var” diyerek başladık plan yapmaya. Kış tatiline en uygun ülkeyi ve vizesiz olması önceliğimizdi. Araştırmalarımız sonucunda birçok ülkeden Bosna-Hersek’te karar kıldık.

Peki neden Bosna-Hersek?

Çünkü müzeleri, kapalı çarşıları, taş sokakları ve tarihi dokusuyla soğuk havada gezmeyi romantik hale getirebilecek bir şehir olarak sıralamamıza girdi.

Sömestr tatiline denk gelen bu seyahat biraz spontane başladı aslında. Yazın denizle anlam kazanan ülkelere haksızlık etmemek için de kışın ruhuna daha uygun rota seçilmiş oldu…

📌 Bosna-Hersek Vize Süreci

Bosna-Hersek, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına 90 güne kadar turistik seyahatlerde vize istemiyor. Pasaportumuzun en az 6 ay geçerliliği olduğundan emin olduk. Kış tatilini güzelleştiren birden fazla çizmelerim ve paltomla hazırdım. Benim büyük boy valizim ve Reber'in kabin boy bagajı ile yola çıktık. Türkiye çıkışında pasaport kontrolünde harç pulu ödediğimize dair dekont soruldu. Yaklaşık iki saat uçuşun ardından Saraybosna sınır kontrolünde polislerin sorabileceği bazı evrakları hazırlamıştık.

• Gidiş- dönüş uçak bileti

• Konaklama rezervasyonu

• Seyahat sağlık sigortası

Kontrol süreci oldukça sakin ve kısa sürdü.

✈️ Havalimanından Şehir Merkezine Ulaşım

Kontrol noktasını geçip dışarıya çıktığımızda araba kiralama noktasını ve bekleyen taksileri görebiliyoruz. Bir de 15 dk yürüme mesafesinde merkeze giden belediye otobüsleri var. Yol yorgunu olduğumuzu düşünerek pazarlık yapmayı da es geçmeyerek taksiyi tercih ettik. Şehre doğru ilerlerken bazı binaların savaşın izlerini taşıdığını görmek bana çok ilginç geldi. Hala, kuşatma altındayken duvarlarda kalan mermi izleri duruyordu.

🏠 Saraybosna’da Nerede Kalınır?

Airbnb'den tuttuğumuz evin konumunu baş çarşıya yakın ve yokuş olmaması için özenle seçtik. Bize bu konuda yardımcı olan içerik üreticisinin harita yorumları yol göstericiydi.

Videoda şehir merkezini, turistik yerleri ve konaklama seçimimizi verdiği bilgilerle en mükemmel hale getirdi.

Eğer aynı rotayı planlıyorsanız aşağıdaki videoya bakabilirsiniz.

💛Sarı ile çizili alan şehir merkezi, baş çarşı ve turistik olarak gezilebilecek bölgeyi 

💚Yeşil ile çizili alan ise dağlık-dik yokuşların olduğu bölgeyi gösteriyor.

Harita görseli Google Maps uydu görünümünden alınmış

 ve tarafımızca işaretlenmiştir.

💜 Mor ile işaretlenen bölge ise yürüyerek keşfedilecek ve yokuş ile karşılaşmadığımız alanı  gösteriyor.  

Harita görseli Google Maps uydu görünümünden alınmış

 ve tarafımızca işaretlenmiştir.

Biz ise manzarası Saraybosna Ulusal Tiyatro / Narodno Pozoriste Sarajevo'ya bakan bir noktayı tercih ettik.  

💫Saraybosna'da Gezilecek Yerler💫

🏛️ Saraybosna'da Savaşın ve Tarihin izleri

Şehirde gezmeye başlamadan önce Saraybosna’nın geçmişi karşıladı bizleri. Kaldırımda karşılaşacağımız çerçeve içine alınmış kırmızı boyaların anlamını bilmek, duvarlarda göreceğimiz mermi izleri nereden geldiğini öğrenmek gezerken şehrin ruhunu hissetmek açısından değerliydi. Kuşatma döneminden kalan izler hala şehir dokusunda görülüyor.

Saraybosna'da Bosna Savaşı izleri taşıyan bina

Saraybosna en dokunaklı simgelerinden biri olan "Saraybosna gülleri" diye adlandırılan bu kare çerçeve içine alınmış içi kırmızı reçine ile doldurulmuş izler ise havan toplarının düşmesiyle oluşmuş ve savaşta en az üç kişinin hayatını kaybettiği sivilleri simgeliyor. Öğrenince yürümek başka bir hisle gerçekleşiyor. 

Sarajevska ruža – Saraybosna gülü

Gezerken birçok cami ile karşılaşmak, köprüleri, hamamları görmek bizleri direkt Osmanlı dönemine götürdü. 1463-1878’lerde Osmanlı imparatorluğu hakimiyetinde şekillenen şehir, ardından 1878-1945'de Avusturya-Macaristan imparatorluğuna geçmesiyle yapılardaki mimari değişiklik kendini gösteriyordu.

1945-1992 arasında Sosyalist Federal Yugoslavya Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla Bosna, altı Cumhuriyet'ten biri oluyor. Etnik gruplar kardeşlik ve birlik içinde uzun süre yaşıyor. Yugoslavya Cumhuriyeti'nin dağılmasıyla Bosna-Hersek 1992'de bağımsızlığını ilan etmesi ve bağımsızlığını kabul etmeyen Bosnalı Sırp liderler ve Sırbistan'dan yer alan Sırp milliyetçiliğini körükleyenler tarafından tarihin en uzun kuşatmalarından biri olan savaş başlıyor ve 1425 gün sürüyor.

Ancak bu yaşananlar "komşu savaşı" ya da "Sırplar ve Boşnaklar" halk savaşı olmadığı kaynaklarda yerini alıyor. Milliyetçi ve militarist liderliklerin güç savaşı olarak geçiyor. Birçok insan savaş karşıtı, milliyetçi politikaları destelemeyerek kimi komşusunu, arkadaşını korumaya çalışıyor ve savaş karşısında halk çaresiz kalıyor. Srebrenitsa şehri ve çevresinde yaşanan, kısa süre içinde 8000'den fazla Boşnak erkeğinin ve ergenlik çağındaki erkek çocuklarının hedef alınmasıyla toplu bir katliam yapılıyor. Araştırdıkça yaşanan acılar, travmalar ve şiddetin büyüklüğünü görmek sarsıcı... Her tarih kirli gerçekliğini koruyor. Sretrenitsa Soykırımı, acılarıyla kayda geçiyor.

Kovači Şehitliği (Šehidsko mezarje Kovači)

1992-1995 Bosna Savaşı'nda hayatını kaybeden insanların defnedildiği şehitlik içinde gezerken yokuş boyunca ilerleyen mezar taşlarını görmek kaybın büyüklüğünü gözler önüne seriyordu. Mezarlığı ziyaret etmek insanı üzen ve yoran bir hal alıyor. Mezarlığın içine girmek istediğimizde ise herhangi bir yasakla karşılaşmadık.

Bosna Savaşı’nda hayatını kaybedenlerin isimlerinin yazılı olduğu Saraybosna’daki hatıra duvarı

Biraz daha ilerlediğimizde isimlerin kabartma şeklinde yazılı olduğu bir hatıra duvarı karşıladı bizleri. Oraya ulaştığımızda biraz yorulmuş ve dinlenmek için amfiye benzer bir alanda oturduk. Sahne alanında kargaların şovunu izledik; gökyüzünden alana düşürdükleri ceviz ve fındıkları kırıp yediklerini görmek bir anıya götürdü beni. Babamın anlattığına göre Göcek'te pazar yeri alanında kuşların, cevizleri yemek için gökyüzünden bıraktıklarında babamın bir arkadaşı koşup cevizleri yiyormuş. Reber'e bu anıyı anlattığımda gülüşmelerimiz amfide yankılanmıştı. Ve cam terastan yansıyan şehir manzarası...

Şehir manzarası

Cam terasın olduğu yerin alt katında uzun bir koridor ve koridorun sonunda bir müze; savaş dönemine ait asker kıyafetleri, kişisel eşyalar, nişanları ve belgeler sergileniyordu.

Savaş dönemi eşyaları

Buraya kadar geldiyseniz şehre daha yukarıdan bakmak için Sarı Tabya'ya gitmenizi öneririm. 9 dk yürüme mesafesinde yer alıyordu. Gün batımını izlemek için birçok kişi şiddetle tavsiye ediyor. Biz hava şartlarından dolayı göremedik :)

🕌 Başçarşı ve Çevresi

Saraybosna geçmiş izlerini taşırken; sokakların güzelliği, şehri ikiye bölen Miljacka nehri, baş çarşı ve turistik noktaları ise gezmek insanı heyecanlandırıyordu.

Baş çarşı çevresinde gezerken sevdiğim yürüyüş rotası şöyle: (Sayıları aşağıda videoda görebilirsiniz)

(1) Sebilj ⇨ (2) Morica Hanı ⇨ (5) Brusa Bedesteni ⇨ (3) Gazi Hüsrev Bey Camii ⇘

(23) Tatlı köşe/Slatko Cose ⇨ (24) Gazi Hüsrev Bey Bedesteni ⇨ (26) Latin Köprüsü

Nehir boyunca yürüyüş yaparak rotayı tamamlamak ise Saraybosna'yı hissetmenin güzel yollarından biri.

Rotayı Google Maps'te açmak için tıklayın. 📍İşaretli Rota

Bu sokaklarda gezerken çektiğimiz anlara Instagram'da da yer verdim.

@vegizemm

Bu tatili planlarken günleri ve zamanı iyi değerlendirmek istiyordum. Şehirde gezerken turistik bölgeleri gösteren haritayı görmek işimi oldukça kolaylaştırmıştı.

Sizlere de yararı olması için aşağıda hazırladığım videoda haritalara ulaşabilirsiniz.

Saraybosna turistik gezi haritası

📷 Saraybosna Ulusal Müze

Saraybosna'da ziyaret edilmesi gereken önemli yerlerden biri de Ulusal Müze (National Museum of Bosnia and Herzegovina). Müzeye tramvayla ulaşması sadece birkaç durak.

Ulusal tiyatronun (Narodno pozorište Sarajevo) hemen önündeki Pošta durağından tramvaya binerek, Miljacka nehri boyunca manzarayı izleyerek Muzeji durağında inebilirsiniz. Sizi doğrudan müzenin bulunduğu noktaya götürecektir.

Mimari olarak 4 farklı binadan ve ortada bulunan bir iç avludan oluşan müze; arkeoloji, etnoloji, doğa tarihi ve dış avluda dikdörtgen şeklinde bir botanik bahçeden oluşmaktadır. Dış avluda balkan bitkileri, endemik türler ve açık havalarda yapılan sergilere ev sahipliği yapmakta.

Saraybosna Ulusal Müzesi

Müzenin önemli eserlerinden biri olan yaklaşık 4000 yıllık olduğu düşünülen ve iç avluda sergilenen tarih öncesi bir kayık yer almaktadır. Her bölümün güzelliği ve sergilenen alanlar çok özenliydi; şiddetle tavsiye ederim. 

Müzeden ayrıldıktan sonra alışveriş yapmak isterseniz bu rota üzerinde bulunan Sarejevo City Center'a (SCC) uğramak isteyebilirsiniz.

🚌 Mostar'a Nasıl Gidilir?

Saraybosna'da gezilmedik yer bırakmadığımızdan emin olduğumuzda günübirlik gidilecek en ünlü yerlerden biri Mostar'a yönümüzü çevirdik. Ulaşım oldukça kolay ve alternatif yollar da bulunmakta;

tren veya otobüs...

Tren hattı, Neretva Nehri boyunca müthiş bir manzarayla bize eşlik ettiği için önceliğimizdi ancak kış şartlarında sel sebebiyle kapalı olduğundan otobüsle gitmek zorunda kaldık. Birçok platformdan otobüs saatlerini kontrol edebiliyorsunuz. Biz otobüs yolculuğunun yaklaşık 2-2.30 saat süreceğini düşünerek sabah saatlerini tercih ettik. Saraybosna merkez otogarına (Autobuska stanice Sarajevo) ulaşıp biletlerimizi rahatlıkla gişeden aldık.

Mostar yolunda Neretva Vadisi manzarası

Saraybosna'dan Mostar' a giderken Neretva vadisini ve Bosna Hersek dağlarını izlemek ise yolculuğun güzel kısımlarındandı.

Mostar'a geldiğimizde ara sokaklarda, hediyelik eşyalar satan esnaflarda gezerek Stari Most'a yöneldik.

Boşnakçada Stari Most adıyla tanımlanan yapı "Eski köprü" anlamına gelir. Hatta şehrin ismi most (köprü) kelimesinden türetilmiş Mostari ismi "köprü bekçileri" anlamına gelmekte olduğunu öğrendim.

Mostar'ın simgesi olan Stari Most Köprüsü ve Neretva Nehri manzarası

Osmanlı döneminde inşa edilmiş olan köprü, 1993'te Bosna savaşında yıkılmış ve 2004 yılında aslına en uygun şekilde tekrar inşa edilmiştir. Mostari şehrinin, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer aldığını da söylemek isterim.

Neretva Nehri'nin üzerinde yükselen bu iki yakayı birleştiren köprü; sokakları, evleri ve eski yapılarıyla insanı huzurlu hissettiriyor.

Stari Most'ta gerçekleştirilen 400 yıllık süregelen bir atlama geleneğinden bahsetmek isterim. Osmanlı döneminden beri yapılan bu ilginç gelenek, yüksekliği 20-24 m olan köprüden Nevetva Nehri'nin soğuk sularına atlayarak gerçekleşiyor. Genç erkeklerin cesaret göstergesi olarak kabul ediliyor. Bu bir erkekliğe geçiş ve cesaret ritüeli olarak bilinmektedir. Hala günümüzde devam eden bu geleneği eğitimli olanlar sürdürebilmektedir. Halk arasInda ise köprüden atlayan yani cesur olan erkek, iyi eş olur inanışını duyduğumuzu bilmenizi isterim. Reber, az daha atlıyordu. ama tuttum. 😅

🌱Saraybosna Vegan Deneyim 

Saraybosna'da vegan seçenekler beklediğimden daha azdı, hayal kırıklığına uğrattı. Bu olasılığı düşünerek zaten ev kiralamıştık. Restoranların et ağırlıklı olması ya da hayvansal ürünlerin bulunmasıyla seçeneklerimiz oldukça kısıtlıydı. Biz de mezeler ve sebze içerikli alternatif ürün seçmeye çalıştık. Nerdeyse tek olmasıyla bizi heyecanlandıran, tamamen vegan bir yer keşfetmenin mutluluğu vardı; küçük ve şirin olan bu işletme "Veganer ".

Çeşitli dürümleri ile insanı motive edebiliyor, uğramanızı öneririm.

 

Bunun dışında seyahat boyunca "kendin yap - kendin pişir" mottosuyla devam ettik. Rahatlıkla vegan sucuk, sosis, peynir ve tofu çeşitleri bulabileceğiniz marketler fazlasıyla vardı. Bunlar Amko, Konzum ve Bingo.

ürün çeşitliliği ile Konzum öne çıkarken, Bingo ise  özellikle Türkiye'ye dönerken yapılacak toplu alışveriş için fiyat açısından tatmin ediyordu.

🚎 Şehir Merkezinden Havaalanına Ulaşım

Şehir merkezinden havaalanına dönerken taksi kullanmak yerine daha ekonomik toplu taşıma seçenekleri de var. Ulusal Tiyatro’nun bulunduğu merkezden Skenderija yönüne ilerleyip (3 dk) troleybüse binerek Dobrinja durağında inebilirsiniz. Buradan havaalanı yaklaşık 10–15 dakikalık yürüyüş mesafesinde. Biz bunu seçtik ve oldukça kolaydı. Alternatif olarak 103 numaralı otobüs de havaalanına ulaşım sağlıyor.

Saraybosna çok büyük olmadığı için her yeri yürüyerek keşfetmek mümkündü. Eğer sizde gitmeyi düşünürseniz sizlere yazının yardımcı olmasını dilerim. 

İyi tatiller. Sevinçli kalın...

Saraybosna Gezi Notları

• En güzel bölge:  Başçarşı
• Yürüyüş rotası:  Miljacka Nehri
• Vegan seçenek:  Veganer
• Ulaşım:              Tramvay ve Troleybüs
• Bar:                    Barometer
• Alışveriş:           Konzum ve Bingo

Eğer bu yazı sana bir şey hissettirdiyse, benzer yazıları ve düşüncelerimi Instagram’da paylaşıyorum 🌿

✔ @vegfootprints